تبدیل‌های رتبه یک

بحث خود در مورد رتبه را با توصیف ماتریس‌های تبدیلات خطی با رتبه 1 به پایان می‌رسانیم.

قضیه ۱. اگر یک تبدیل خطی A روی یک فضای برداری با بعد متناهی 𝒱 به گونه‌ای باشد که ρ ( A ) 1 (یعنی ρ ( A ) = 0 یا ρ ( A ) = 1 )، آنگاه در هر دستگاه مختصاتی، درایه‌های ماتریس [ A ] = ( α i j ) برای A دارای فرم α i j = β i γ j هستند؛ و برعکس، اگر ماتریس A در یک دستگاه مختصات خاص این فرم را داشته باشد، آنگاه ρ ( A ) 1 است.

اثبات. اگر ρ ( A ) = 0 ، آنگاه A = 0 ، و این گزاره بدیهی است. اگر ρ ( A ) = 1 ، یعنی ( A ) یک‌بعدی باشد، آنگاه در ( A ) یک بردار غیرصفر x 0 (یک پایه در ( A ) ) وجود دارد به طوری که هر بردار در ( A ) مضربی از x 0 است. بنابراین، برای هر x ، A x = y 0 x 0 , که در آن ضریب اسکالر y 0 ( = y 0 ( x ) ) البته به x بستگی دارد. خطی بودن A ایجاب می‌کند که y 0 یک تابعک خطی روی 𝒱 باشد. فرض کنید 𝒳 = { x 1 , , x n } یک پایه در 𝒱 باشد، و ( α i j ) ماتریس متناظر A باشد، به طوری که A x j = i α i j x i . اگر پایه دوگان در باشد، آنگاه (ر.ک. بخش: الحاقی‌های تصویرها ، (۲)) α i j = [ A x j , y i ] . در مورد حاضر α i j = [ y 0 ( x j ) x 0 , y i ] = y 0 ( x j ) [ x 0 , y i ] = [ x 0 , y i ] [ x j , y 0 ] ; به عبارت دیگر، می‌توانیم β i = [ x 0 , y i ] و γ j = [ x j , y 0 ] را در نظر بگیریم.

برعکس، فرض کنید در یک دستگاه مختصات ثابت 𝒳 = { x 1 , , x n } ماتریس ( α i j ) برای A به گونه‌ای باشد که α i j = β i γ j . می‌توانیم یک تابعک خطی y 0 بیابیم به طوری که γ j = [ x j , y 0 ] ، و می‌توانیم یک بردار x 0 را توسط x 0 = k β k x k تعریف کنیم. تبدیل خطی A ~ که با A ~ x = y 0 ( x ) x 0 تعریف می‌شود، واضح است که دارای رتبه یک است (مگر اینکه، البته، α i j = 0 برای همه i و j ها)، و ماتریس آن ( α ~ i j ) در دستگاه مختصات 𝒳 به صورت زیر داده می‌شود α ~ i j = [ A ~ x j , y i ] (که در آن پایه دوگان 𝒳 است). بنابراین α ~ i j = [ y 0 ( x j ) x 0 , y i ] = [ x 0 , y i ] [ x j , y 0 ] = β i γ j , و از آنجا که A و A ~ در یک دستگاه مختصات دارای ماتریس یکسانی هستند، نتیجه می‌شود که A ~ = A . این پایان اثبات قضیه است. ◻

قضیه زیر گاهی اوقات این امکان را فراهم می‌کند که قضیه ۱ را برای به دست آوردن نتایجی درباره یک تبدیل خطی دلخواه به کار ببریم.

قضیه ۲. اگر A یک تبدیل خطی با رتبه ρ روی یک فضای برداری با بعد متناهی 𝒱 باشد، آنگاه A را می‌توان به صورت مجموع ρ تبدیل با رتبه یک نوشت.

اثبات. از آنجا که A 𝒱 = ( A ) دارای بعد ρ است، می‌توانیم ρ بردار x 1 , , x ρ بیابیم که یک پایه برای ( A ) تشکیل می‌دهند. از این رو، برای هر بردار x در 𝒱 ، داریم A x = i = 1 ρ ξ i x i , که در آن هر ξ i البته به x بستگی دارد؛ می‌نویسیم ξ i = y i ( x ) . به راحتی می‌توان دید که y i یک تابعک خطی است. بر حسب این y i ها، برای هر i = 1 , , ρ ، یک تبدیل خطی A i را توسط A i x = y i ( x ) x i تعریف می‌کنیم. از این رو نتیجه می‌شود که هر A i دارای رتبه یک است و A = i = 1 ρ A i . (این نتیجه را با بخش: تبدیلات خطی ، مثال (۲) مقایسه کنید.) ◻

یک پالایش جزئی از اثباتی که به تازگی ارائه شد، نتیجه زیر را به دست می‌دهد.

قضیه ۳. متناظر با هر تبدیل خطی A روی یک فضای برداری با بعد متناهی 𝒱 ، یک تبدیل خطی معکوس‌پذیر P وجود دارد که برای آن P A یک تصویر است.

اثبات. فرض کنید و 𝒩 به ترتیب برد و فضای پوچی A باشند، و فرض کنید { x 1 , , x ρ } یک پایه برای باشد. فرض کنید x ρ + 1 , , x n بردارهایی باشند به طوری که { x 1 , , x n } یک پایه برای 𝒱 باشد. از آنجا که x i برای i = 1 , , ρ در قرار دارد، می‌توانیم بردارهای y i را بیابیم به طوری که A y i = x i ؛ در نهایت، یک پایه برای 𝒩 انتخاب می‌کنیم، که می‌توانیم آن را با { y ρ + 1 , , y n } نشان دهیم. ادعا می‌کنیم که { y 1 , , y n } یک پایه برای 𝒱 است. البته، تنها نیاز داریم ثابت کنیم که y ها مستقل خطی هستند. برای این منظور فرض می‌کنیم i = 1 n α i y i = 0 ؛ آنگاه داریم (با به یاد آوردن اینکه برای i = ρ + 1 , , n بردار y i متعلق به 𝒩 است) A ( i = 1 n α i y i ) = i = 1 ρ α i x i = 0 , که از آن نتیجه می‌شود α 1 = = α ρ = 0 . در نتیجه i = ρ + 1 n α i y i = 0 ؛ استقلال خطی y ρ + 1 , , y n نشان می‌دهد که α های باقی‌مانده نیز باید صفر شوند.

یک تبدیل خطی P ، از نوعی که وجود آن را ادعا کردیم، اکنون توسط شرایط P x i = y i ، i = 1 , , n تعیین می‌شود. در واقع، اگر i = 1 , , ρ ، آنگاه P A y i = P x i = y i ، و اگر i = ρ + 1 , , n ، آنگاه P A y i = P 0 = 0 . ◻

بررسی الحاقی A ، همراه با بازتابی بودن 𝒱 ، نشان می‌دهد که ما همچنین می‌توانیم یک Q معکوس‌پذیر بیابیم که برای آن A Q یک تصویر باشد. در صورتی که خود A معکوس‌پذیر باشد، باید داشته باشیم P = Q = A 1 .

تمرین‌ها

تمرین ۱. رتبه عملگر مشتق‌گیری روی 𝒫 n چقدر است؟ پوچی آن چقدر است؟

تمرین ۲. رتبه ماتریس‌های زیر را بیابید.

۲ 

  1. [ 1 1 1 1 1 1 1 1 1 ]  
  2. [ 1 1 1 1 1 0 1 0 0 ]  
  3. [ 0 0 1 0 1 0 1 0 0 ]  
  4. [ 0 1 0 1 0 1 0 1 0 ]  

تمرین ۳. اگر A ضرب چپ در P روی یک فضای تبدیلات خطی باشد (ر.ک. بخش: ماتریس‌های تبدیلات ، تمرین ۵)، و اگر P دارای رتبه m باشد، رتبه A چقدر است؟

تمرین ۴. رتبه مجموع مستقیم دو تبدیل خطی (روی فضاهای برداری با بعد متناهی) برابر با مجموع رتبه‌های آن‌هاست.

تمرین ۵. 

  1. اگر A و B تبدیلات خطی روی یک فضای برداری n -بعدی باشند، و اگر A B = 0 ، آنگاه ρ ( A ) + ρ ( B ) n .
  2. برای هر تبدیل خطی A روی یک فضای برداری n -بعدی، یک تبدیل خطی B وجود دارد به طوری که A B = 0 و به طوری که ρ ( A ) + ρ ( B ) = n .

تمرین ۶. اگر A ، B ، و C تبدیلات خطی روی یک فضای برداری با بعد متناهی باشند، آنگاه ρ ( A B ) + ρ ( B C ) ρ ( B ) + ρ ( A B C ) .  

تمرین ۷. ثابت کنید دو تبدیل خطی (روی یک فضای برداری با بعد متناهی یکسان) هم‌ارز هستند اگر و تنها اگر دارای رتبه یکسانی باشند.

تمرین ۸. 

  1. فرض کنید A و B تبدیلات خطی (روی یک فضای برداری با بعد متناهی یکسان) باشند به طوری که A 2 = A و B 2 = B . آیا درست است که A و B متشابه هستند اگر و تنها اگر ρ ( A ) = ρ ( B ) ؟
  2. فرض کنید A و B تبدیلات خطی (روی یک فضای برداری با بعد متناهی یکسان) باشند به طوری که A 0 ، B 0 ، و A 2 = B 2 = 0 . آیا درست است که A و B متشابه هستند اگر و تنها اگر ρ ( A ) = ρ ( B ) ؟

تمرین ۹. 

  1. اگر A یک تبدیل خطی با رتبه یک باشد، آنگاه یک اسکالر یکتای α وجود دارد به طوری که A 2 = α A .
  2. اگر α 1 ، آنگاه 1 A معکوس‌پذیر است.